ΙΣΤΟΡΙΑ ΠΑΝΑΓΙΑΣ - ΤΟ ΑΡΧΑΙΟ "ΟΜΟΛΙΟΝ", ΤΟ ΒΥΖΑΝΤΙΝΟ "ΜΟΛΙΣΚΟ"

Γράφει ο Απόστολος Καβούκας

Α. Μια αρχαιότατη πόλη, στο δάσος της Παναγιάς Γρεβενών, περιμένει υπομονετικά την αρχαιολογική σκαπάνη. (συνέχεια)

Ακολουθώντας πάντα τη ρεματιά με κατεύθυνση τις πηγές της, μετά από 300 μέτρα περίπου θα φθάσουμε στην τοποθεσία "τα Πετροκάλυβα" ανατολικά του "Μαυρόκαμπου". Εδώ διακρίνουμε πολύ καθαρά την περιτείχιση του οικισμού, τα θεμέλια της εκκλησίας του, ως και τα θεμέλια των σπιτιών και ένα τμήμα πετρόκτιστου δρόμου κοντά στην εκκλησία. Το όνομα αυτού του οικισμού κατά την παράδοση ήταν "Μεταξιάδες" και οι κάτοικοί του ασχολούνταν με την καλλιέργεια μεταξιού. Ο τρίτος αρχαίος οικισμός του Μολισκού, βρίσκεται ανατολικά του κάστρου, περίπου πεντακόσια μέτρα, στην θέση "Μουρηές" και ονομαζόταν "Παληοχώρα". Στον οικισμό αυτόν σώζονται πάρα πολλά σπίτια που το ύψος των τοίχων τους φθάνει και το ένα μέτρο. Εκτός από τους τρεις αυτούς οικισμούς σώζονται στην ίδια περιοχή και τα ίχνη τεσσάρων άλλων νεότερων οικισμών του χωριού Μελεντσικού με την τουρκική Κούλια και υπολείμματα ενός χωριού πάνω στον λόφο που βρίσκεται στην αριστερή όχθη του ρέματος Βίντσα.

Στο δεύτερο μισό του δέκατου αιώνα μ.Χ., η επισκοπή ονομάζεται 'Επισκοπή Ομολισκού", με τρία μοναστήρια στη δικαιοδοσία της και τα αντίστοιχα ζευγαλατειά τους.

Το ένα μοναστήρι είναι "της Παναγίας του Ιωάννου Τορνικίου" χτισμένο στην αριστερή όχθη του Αλιάκμονα, του οποίου το διώροφο καθολικό σώζεται μέχρι τις μέρες μας. Στον κάτω ναό του διώροφου καθολικού λειτούργησε ο Λατίνος Καρδινάλιος Βορίας Βαρίνος το 1224. Το έτος 1658 φιλοξενήθηκε στο μοναστήρι ο επίσκοπος Σερβίων Μελέτιος μετά την καθαίρεσή του. Το ζευγηλατείο του σημερινού μοναστηριού της Παναγίας ονομαζόταν "Τορνίκι" και ήταν χτισμένο βόρεια του σημερινού χωριού Παναγιά στη θέση "των Αγίων Αποστόλων". Ο κοιμητηριακός ναός του ζευγηλατείου "Τορνίκι" ήταν του Αγίου Λαζάρου.

Το δεύτερο μοναστήρι της επισκοπής Μολισκού ήταν του "Αγίου Γεωργίου" του κτήτορα Γεωργίου Τορνικίου με το ζευγηλατείο του, που στα νεότερα χρόνια εξελίχθηκε σε οικισμό και ονομαζόταν "Ζάμπουρντα" (Ζαλμ μπουρδά = άγονος τόπος). Στα ερείπια αυτού του μοναστηριού βρήκε ο Άγιος Νικάνορας την εικόνα της Μεταμορφώσεως του Σωτήρος και έχτισε στα θεμέλια του καινούργιο μοναστήρι στα 1534.

Το τρίτο μοναστήρι "του Αγίου Νικολάου της Ομολιανής ή Μηλιανής" του κτήτορα Νικολάου Τορνικίου, βρίσκονταν κοντά στις πηγές απ' όπου αρδεύεται το Νεοχώρι. Σήμερα σώζονται τα ερείπια.

Ο Σωτήριος Κιαδάς στο βιβλίο του "ΤΟ ΑΓΙΟΝ ΟΡΟΣ" μας πληροφορεί ότι ο στρατηγός του Νικηφόρου Φωκά, Ιωάννης Τορνίκιος, εκάρη μοναχός κάπου στη Μακεδονία, μετά πήγε στον Όλυμπο και μετά στο Άγιον Όρος όπου έχτισε την μονή Ιβήρων. Το μοναδικό μοναστήρι που φέρει το όνομά του στη Μακεδονία είναι το μοναστήρι "Της Παναγίας Τορνικίου" στην Παναγιά Γρεβενών.

...Συνεχίζεται...

<< 1 [2] 3 4 >>